Tiven un amor mariñeiro. De fortes brazos e ollos saltóns. Un amor mariñeiro, duro e manso coma todo o que é bo. 

Tiven un amor mariñeiro que nos salvou de afogar. 

Tiven un amor remeiro e un remeiro dos bos.

Lembro as xornadas maratonianas de adestramentos despois de vir de traballar. Eu, daquela estudante que folgaba, esixía unhas cervexas os xoves á noite – xoves universitarios en Compostela, que vou contar!- . El, sempre fiel a si mesmo e vido de volta de entender as cousas como colectivo, mirábame con tenrura pero sen ceder ao seu compromiso. “O remeiro non me fai caso” dicíalle a un amigo sen comprender. “O remeiro cumpre”, contestábame.

Despois de 22 anos remando, acaba de rematar a súa 10ª tempada na máxima categoría do remo. Enxeñeiro de profesión, lector de vocación e bogador de existencia, Ismael Romero Saborido, nado en Trebonzos o 2 de setembro de 1982 é remeiro de estribor e capitán da traiñeira de Cabo de Cruz dende 2013, ano no que regresaron á ACT.

Como foi a tempada?

Ben, bastante ben. Un sétimo posto na liga, campións galegos e ademais, clasificámonos para a final da regata da Kontxa. Fomos o único equipo galego que o conseguiu.

Tendo en conta a situación de adestramento dende marzo, froito da pandemia, e que non sabiamos se poderiamos competir, estivo ben. 

Xa, claro. É que menudo ano! Como foi o adestramento durante eses tres meses?

Aburridísimo – e deixa caer os enormes brazos sobre as pernas con desesperación-. 

Pero bueno, o clube encargouse de que todas e todos tivesemos boas pautas e material para adestrar. Facilitóuselle un ergómetro a cada persoa, por exemplo. Chegamos en condicións ao mar porque puidemos cumprir cos adestramentos.

Como se nota que o remo move diñeiro, eh…

Jajajaja, si ho! Sobre todo en Galiza!

Ironías á parte, dentro do malo nós somos un dos clubes galegos con mellor situación económica, iso si que é certo. O cal, neste caso, non quere dicir moito; a situación económica do remo galego é bastante mala. Polo menos nós non temos débedas, que xa é moito. 

En realidade, case só están ben os clubes vascos, de feito. 

O caso de Cantabria é paradigmático: pasaron de 100 a 0 nuns poucos anos. De feito, agora mesmo, non hai ningún clube cántabro na ACT. A Castro Urdiales embargáronlle ata as bandeiras. 

Pero, que pasou?

Pois que son equipos feitos con talonario e, se os resultados non acompañan, vense todo abaixo. Se gastas e non ingresas… as contas non dan.

E aquí, como está a cousa?

Nós sen patrocinio non poderiamos vivir. 

Hai que pagar viaxes, equipacións… Como remeiros, o único que ingresamos son os premios que gañamos, que os repartimos a final da tempada.

Remamos a Kontxa, a Liga e os campionatos provincial e galego, pero este último non ten nin dotación económica, para que vexas. 

Precisamente por este motivo deixamos de remar o campionato de España, porque non ten premio, e para nós son gastos de viaxe que non nos podemos permitir. É unha fin de semana que podemos descansar no medio da tempada -encolle os ombreiros mirando para min-.

Neste aspecto os vascos teñen a virtude de que defenden moito o seu e nós, tanxencialmente, saímos favorecidos. Sen eles, posiblemente a liga nin existira.

Alá teñen moito apoio das institucións…

Non é só das institucións, é algo máis xeral. As empresas cren neles. 

E o apoio social tamén é fundamental. Alá, un neno, quere remar na traiñeira de Orio, non quere xogar ao fútbol. 

É unha alimentación circular de oferta e demanda. A EITB retransmite as regatas e programas sobre remo. Teñen moita audiencia e, polo tanto, aos patrocinadores sáelles moi rendable participar dos equipos.

Mais ás veces, só fai falla que haxa persoas coa cabeza moi dura e con compromiso para crear un clube e tirar por el, como foi o caso de algúns equipos daquí.

Isma, falemos de masculinidade e remo. Sempre se asociou a figura do remeiro ao máis caricaturesco da masculinidade hexemónica

Xa foi máis do que é. 

Antes, na traiñeira remaban os máis fortes e cando viña alguén novo adestrábase coma nunca para demostrar que era un deporte para os máis duros e, claro, a xente non voltaba.

Agora queremos que a xente siga no clube -rise-. Co do remo feminino igual. Antes era un sitio estrictamente masculino e agora, afortunadamente, non.

Arredor de 2000 comezou a haber máis mulleres que reman. A día de hoxe está máis equiparado sobre o papel aínda que, como muller ti xa sabes, de facto a realidade é outra. 

É un cambio transversal. A sociedade é menos machista (polo menos ese machismo máis obvio) e o remo evolúe a pre. 

-Ismael rompe con esa imaxe masculinidade hexemónica. Alónxase todo o que pode da toxicidade da estereotipación de xénero en formas e en pensamento.-

Vouche dicir algo: penso que se hai remo feminino agora é por Cabo. Cando se propuxo facer regatas femininas de traiñera era unha aberración: “como imos perder o tempo con isto!” 

A primeira persoa que foi presidenta da Liga foi Araceli, que era da directiva de Cabo, e Beni, o noso adestrador actual.

O clube Rías Baixas fundárono ela máis el. De feito, o domicilio social do clube era a vivenda deles dous. E ese equipo gañou as cinco primeiras Kontxas. Foi un fito!

O resto de clubes ridiculizaban o feito e mira agora…

E aínda queda moito, moito que facer xa que, realmente, é unha liga masculina onde hai unha tanda feminina. Aínda non teñen a súa propia estrutura e supoño que iso irase andando co tempo.

Que é o máis dificil do remo?

Para respostarche teño que ter en conta as miñas circunstacias particulares e é que eu adestro só entre semana e co equipo a fin de semana, entón, o máis difícil para min é adestrar todos os días só. Xa no confinamento, foi moito peor. Rematar de traballar e facer dúas ou tres horas de adestramento só…

En circunstancias normais ou se estivera no clube, adestras cos demáis. Un día podes ter poucas ganas e sempre hai un apoio que tira por ti e á inversa, darlle a un compañeiro a motivación que lle falte.

Por que che compensa tanto esforzo? Por que es remeiro?

A resposta a por que son remeiro é bastante máis prosaica do que esperas. Na escola facía varios deportes que se me daban ben. Metinme a remar e, como daba as medidas dixéronnos, “queredes ir para Pontevedra?” Era onde estaba o Centro de Tecnificación Deportiva e dixemos, “bueno, pois vamos. Se non nos gusta, voltamos.” A min gustoume e quedei. Ao ano seguinte xa gañamos o campionato de España e ata hoxe -encolle os ombreiros e rise-.

En canto ao por que me compensa… gústame remar. Non hai individualidade, non hai estrelas, todos somos igual de protagonistas. Ao final é un grupo de persoas, sénteste parte de algo.

A min o ergómetro non me gusta, pero ao final é unha peaxe que tes que pagar para saír ao mar cos teus, co equipo.

Onde máis se ve é nas regatas: a sensación de estar “agonizando” en grupo. É algo que non podes atopar no teu día a día. 

Xa se gañas, é a hostia.

Ten algo que ver que o teu pai fora mariñeiro de mareas longas con que ti entendas as cousas como colectivo?

-Hai un silencio sostido. Pero non é incómodo.-

Bueno… ao final es a suma de moitas persoas. Ao mellor influíu, aínda que non creo que tivese un peso específico.

É a terceira vez no que vai de día que vexo o momento da regata que gañaron. A forza e a emoción de velos, de velo, co corpo a piques de estoupar de esforzo… Ao cabo, ese orgullo e sorriso que non se lle quita da cara, fai que me achegue un pouco máis á comprensión de tanto sacrificio.